Het kost tijd, geld en energie. En dan ook nog een examen. Toch hebben al meer dan tweehonderdduizend auditors een IIA-certificering behaald. Li-Ann Kuan (IIA Global) en Danny Francken (IIA Nederland) belichten elk een kant van dezelfde vraag: welke plaats heeft een certificering in de loopbaan van de auditor?

Het internationale kader

Li-Ann Kuan leidt de wereldwijde certificeringsstrategie van het IIA. We vroegen haar hoe het certificeringsportfolio zich ontwikkelt en waar het vak naartoe beweegt.

 

Wat is je visie op het certificeringsportfolio van het IIA (CIA, CRMA, IAP)?

“Wat we nastreven is een samenhangend, evidence-based stelsel van certificeringen dat weerspiegelt hoe het vak zich ontwikkelt. Het internal auditvak beweegt zich voorbij de traditionele focus op assurance naar een bredere adviesrol die meer strategische waarde toevoegt, met behoud van onafhankelijkheid. Deze ontwikkeling wordt grotendeels gedreven door het dynamische technologielandschap, waarmee van een internal auditor nieuwe vaardigheden gevraagd worden. Daarom is het belangrijk dat de certificeringen zich samen met het vakgebied verder ontwikkelen.”

Hoe ondersteunen deze certificeringen de loopbaan van een internal auditor?

“Onze certificeringen zijn erop gericht internal auditors gedurende hun hele loopbaan te ondersteunen. De internal audit practitioner (IAP-)certificering fungeert als instapniveau en wordt behaald via het CIA Part 1-examen. De certified internal auditor (CIA) blijft de kerncertificering van het vak voor de gevorderde auditor. Tegelijkertijd bevestigde Vision 2035 van het IIA dat een aanzienlijk aantal internal auditors gedurende hun loopbaan aanvullende verantwoordelijkheden op zich neemt op terreinen als risicomanagement, governance en compliance. Daar sluit de certification in risk management assurance (CRMA) goed op aan” (zie figuur 1).

Hoe bewaak je of de certificeringen nog aansluiten bij wat het vak nodig heeft?

“Wij hanteren een gestructureerd ontwikkelproces voor onze examens, afgestemd op best practices in de branche. Dat proces begint met een omgevingsverkenning en een functie- en taakanalyse. De omgevingsverkenning richt zich op de vraag hoe trends het vak kunnen veranderen. Daarbij bestuderen wij onderzoeken en spreken wij met experts, om opkomende veranderingen te signaleren voordat ze volledig zichtbaar zijn in de dagelijkse praktijk. De functie- en taakanalyse toetst die signalen vervolgens aan de praktijk van de functie, via een enquête onder internal auditors wereldwijd. Samen geven beide onderdelen inzicht: de omgevingsverkenning laat zien óf en hoe het vak zich ontwikkelt, terwijl de functie- en taakanalyse laat zien hoe het vak in de praktijk wordt uitgeoefend. Die inzichten nemen we mee bij de ontwikkeling van certificeringen.”

Hoe weeg je de behoefte aan een gestandaardiseerd examen af tegen moeilijk meetbare vaardigheden?

“Dit is een van de spanningsvelden bij het ontwerpen van certificeringen. En daarom een reden om scenariogebaseerd toetsen nadrukkelijk te overwegen. Scenariogebaseerde vormen met open antwoorden stellen ons in staat te beoordelen hoe een kandidaat redeneert bij ambiguïteit, documentatie beoordeelt en professionele scepsis toepast. Dit zijn kwaliteiten die meerkeuzevragen niet volledig kunnen meten. Tegelijkertijd blijft standaardisatie essentieel voor wereldwijde vergelijkbaarheid en verdedigbaarheid. Wij laten gestructureerde vormen dus niet los, maar vullen ze aan. Het doel is een hybride model: meerkeuzevragen om de breedte van de kennis efficiënt te toetsen en toegepaste casusopdrachten om oordeelsvermogen te toetsen, met wereldwijd dezelfde striktheid in de beoordeling van beide vormen.”

Als je één ding aan het huidige certificeringssysteem zou kunnen veranderen, wat zou dat dan zijn?

“Een punt dat ik als kans heb geïdentificeerd, is formele validatie van onze certificeringsprogramma’s door een derde partij. Intern houden wij onszelf aan een strikt ontwikkelproces. Externe accreditatie tegen een internationaal erkende norm als ISO/IEC 17024 zou die striktheid onafhankelijk bevestigen richting kandidaten, werkgevers en toezichthouders. Daarom bereiden wij ons actief voor op accreditatie. Het is een langdurig en gedetailleerd traject. Maar wel iets dat onze stakeholders ten goede komt en de geloofwaardigheid en waarde van onze certificeringen wereldwijd verder versterkt.”

 

Van wereldstandaard naar de Nederlandse praktijk

Danny Francken is directeur van IIA Nederland en zelf gecertificeerd (IAP, CIA). Hij vertaalt het internationale kader naar de Nederlandse praktijk en zijn eigen loopbaan.

 

Welke plaats neemt certificering in binnen de dienstverlening van IIA Nederland?

“Certificering staat bij ons niet los van de vereniging, het is een van de kerntaken. Wij bieden de IAP, de CIA, de CRMA en via de universiteiten de RO-titel aan. Ook ondersteunen we leden actief bij de voorbereiding. Zo is er een breed aanbod van e-learnings en zelfstudie, maar faciliteren we ook trainingen door een docent. Daarnaast faciliteren we studiegroepen waarin leden gezamenlijk toewerken naar het examen. Ook na de certificering blijven we actief: via permanente educatie zorgen we dat leden hun kennis actueel houden. Want een titel is een startpunt, geen eindpunt.”

Wat voegt een certificering toe ten opzichte van leren in de praktijk?

“Praktijkervaring is onmisbaar, maar leert je vooral hoe het binnen jouw organisatie werkt. Certificering en vakopleiding tillen je daarboven uit: ze confronteren je met de complete, wereldwijd erkende standaarden en met situaties en sectoren die je in je eigen praktijk misschien nooit tegenkomt. Dat voorkomt tunnelvisie. Daarnaast dwingt een examen je om kennis systematisch te doorgronden in plaats van associatief op te pikken. Dat merk je juist op de momenten dat het ertoe doet: in een lastig gesprek met de bestuurder, of wanneer je moet beargumenteren waarom een bevinding materieel is.”

Hoe verhouden de IIA-certificeringen zich tot de Nederlandse post-hbo- en post-masteropleidingen?

“Ze zijn complementair, geen concurrenten, en vormen een oplopende lijn. De IAP en CIA zijn internationale, examengerichte certificeringen, gebaseerd op de wereldwijde standaarden van het IIA. De post-hbo-opleidingen van een half jaar zijn meer gericht op de praktijk en het zelfstandig uitvoeren van audits. Wie de volledige tweejarige post-master-opleiding afrondt, waarin de CIA-stof veelal terugkomt, kan zich vervolgens laten inschrijven bij de Stichting Vereniging Register Operational Auditors (SVRO) en de Register Operational auditor (RO-)titel voeren. Dit is de facto de overtreffende trap van de CIA. Zo loopt de route van IAP en post-hbo via CIA naar RO, van praktijkgerichte instap tot het zwaarste academische niveau. Daarmee biedt Nederland een unieke, gelaagde opleidingsstructuur voor internal auditors.”

Is er een logisch moment in een loopbaan van de internal auditor om een certificering te behalen?

“Er is niet één juist moment, maar er zijn wel een paar logische ijkpunten. Vroeg in de loopbaan, als startende auditor, is de IAP of een post-hbo-opleiding een mooie eerste stap: het geeft een stevige basis en een titel die opvalt op de arbeidsmarkt. Ook voor wie nog geen jarenlange ervaring heeft. Na een paar jaar praktijkervaring, wanneer je verantwoordelijkheid en de complexiteit toenemen, is vaak de tijd rijp om de CIA-certificering te behalen. Je herkent de theorie dan direct in je dagelijkse werk, wat het leren makkelijker maakt. Voor ervaren professionals die al een andere titel zoals RA of CISA hebben, is de CIA Challenge Exam een uitgelezen kans om dat versneld in te halen. Of je gaat voor de tweejarige post-master RO-titel.”

Je hebt zelf vorig jaar de CIA-titel gehaald, hoe heb je dat ervaren?

“Eerlijk gezegd was het spannender (en moeilijker!) dan ik van tevoren had verwacht. Als directeur van het IIA zit je middenin het certificeringslandschap. Je kent de stof, de standaarden en de mensen. Maar zelf achter de tafel zitten voor het examen, dat is toch anders. Wat me vooral is bijgebleven, is hoe waardevol het was om weer even ‘gewoon student’ te zijn. Om te merken wat het kost om naast een volle agenda te studeren, en hoeveel steun je hebt aan medecursisten die hetzelfde doormaken. Toen de uitslag er was, voelde het niet alleen als persoonlijke mijlpaal, maar ook als bevestiging. Als ik onze leden vraag deze stap te zetten, hoor ik hem zelf ook te zetten.”

“Een certificering is een investering in jezelf die je de rest van je loopbaan meeneemt”

Wat was de aanleiding om een IAP- en CIA-studiegroep op te richten?

“Ik zag dat veel auditors best gemotiveerd zijn om te certificeren, maar vastlopen in de praktijk: een druk werkschema, geen vast studiemoment, of simpelweg niemand om kennis mee te delen. Zelfstudie voor de CIA-examens is pittig, de stof is breed en internationaal, en zonder structuur verzand je snel. Vanuit die ervaring heb ik de studiegroep opgericht. Met een vaste groep deelnemers, een ritme, en de mogelijkheid om vragen en examenervaringen te delen. Het mooie is dat het niet alleen kennisoverdracht is, het zorgt ook voor verbinding tussen auditors uit verschillende sectoren, die elkaar anders nooit zouden treffen. Veel deelnemers zijn inmiddels zelf gecertificeerd en sommigen zijn nu peer-coach voor de volgende lichting. Deelname kost niets en alle leden zijn welkom (aanmelden kan via danny.francken@iia.nl).”

Hoe zie jij de rol van certificering in de verdere professionalisering van het vakgebied?

“Mijn hoop is dat certificering nog vanzelfsprekender wordt in de hele beroepsgroep. Niet als verplicht nummer maar als natuurlijk onderdeel van een auditloopbaan. Een certificering is een investering in jezelf die je de rest van je loopbaan meeneemt. Hoe meer auditors zich certificeren, hoe sterker het collectieve niveau van het vak wordt, en hoe geloofwaardiger internal audit zich kan positioneren. Daarnaast zie ik dat het vak snel verandert, denk aan de opkomst van AI. Juist dan is een stevige, internationaal geactualiseerde basis onmisbaar. Met onze studiegroepen en de ondersteuning vanuit IIA Nederland willen we drempels wegnemen, zodat elke auditor die wil certificeren, dat ook daadwerkelijk kan. Dat is uiteindelijk waar ik als directeur elke dag voor sta.”