CRO met het hart van een auditor

Irene van Oostwaard verruilde internal audit voor de bestuurskamer van Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Als CRO combineert zij onafhankelijk denken met bestuurlijke verantwoordelijkheid. Over loslaten, vertrouwen op deskundige teams en waarom nieuwsgierigheid, verbinding en menselijk inzicht voor auditors belangrijker worden dan ooit.

Je bent opgeleid als registeraccountant. Hoe heeft jouw loopbaan zich ontwikkeld?

“Mijn loopbaan begon bij PwC, waar ik elf jaar als extern accountant werkte. Ik richtte mij voornamelijk op organisaties in de publieke sector, waaronder de zorg. Mijn enige klant in de financiële sector was Oikocredit. Een internationale impactinvesteerder die zich onder meer door het financieren van de microkredietsector inzet voor een rechtvaardigere verdeling van welvaart. In 2010 trad ik in dienst bij Oikocredit als internal auditor. In die functie bezocht ik wereldwijd veel kantoren en klanten. Na ruim tweeënhalf jaar stapte ik over naar finance. Daar groeide ik door van deputy director en director naar CFO.

Na een korte periode bij KPMG begon ik in de tweede helft van 2019 bij BNG als internal auditor. In 2022 werd ik head of Internal Audit. Sinds maart 2025 ben ik CRO en lid van het executive committee van BNG. BNG biedt gemeenten, onderwijsinstellingen, woningcorporaties, publieke organisaties en zorginstellingen méér dan alleen financiering: we delen kennis, denken mee en bouwen samen aan oplossingen die ertoe doen.”

Je hebt in alle drie de lijnen gewerkt. Wat heeft dat gebracht?

“Het heeft mij geleerd om vanuit verschillende rollen en perspectieven naar hetzelfde onderwerp te kijken. Bij Oikocredit hield ik mij bijvoorbeeld bezig met effectieve funding, eerst als extern accountant, daarna als internal auditor en vervolgens als bestuurder. Iedere rol brengt andere verantwoordelijkheden, belangen en inzichten met zich mee.”

Wat is de rode draad in je ontwikkeling van auditor tot CRO?

“Organisaties die zich richten op alleen winstmaximalisatie geven mij onvoldoende voldoening. Het maatschappelijke karakter van een organisatie is voor mij minstens zo belangrijk. Dat kwam terug in mijn focus op de publieke sector bij PwC, in mijn werk voor Oikocredit en nu bij BNG, waar we maatschappelijke organisaties financiële slagkracht bieden.”

“Ik krijg energie van effectief samenwerken en van het bouwen van evenwichtige teams”

Paste KPMG minder goed bij die maatschappelijke ambitie?

“Zeker niet. Als senior manager hield ik mij daar bezig met assurance op het gebied van duurzaamheid en duurzaamheidsrapportages. Ik merkte alleen dat het externe karakter van de functie minder goed bij mij paste. Ik wilde mij volledig aan één organisatie kunnen verbinden. Daarom maakte ik opnieuw de overstap naar internal audit, ditmaal bij BNG. Overigens werk ik nog steeds graag met medewerkers van KPMG samen, maar nu als externe experts.”

Welke persoonlijke eigenschap is belangrijk geweest voor je loopbaan?

“Ik krijg energie van effectief samenwerken en van het bouwen van evenwichtige teams. In mijn loopbaan heb ik meerdere teams opgebouwd. Daarbij kijk ik niet alleen naar inhoudelijke expertise, maar vooral ook naar de drijfveren van medewerkers en de diversiteit binnen een team. Juist de combinatie van verschillende achtergronden, kwaliteiten en perspectieven maakt een team sterker. Alleen ga je misschien sneller, maar samen kom je verder.”

Heb je je loopbaan bewust gepland?

“Mijn loopbaankeuzen zijn steeds bewust en weloverwogen geweest, soms naar aanleiding van een kans die zich voordeed. Tegelijkertijd heb ik een sterke behoefte om regelmatig iets nieuws te doen. En gelukkig kreeg ik bij alle organisaties waar ik heb gewerkt de mogelijkheid om te groeien en mijn blik te verbreden. Die mogelijkheden heb ik steeds met beide handen aangepakt.”

Hoe kijk je vanuit de bestuurskamer naar onafhankelijkheid?

“Ik ben en blijf een registeraccountant. Onafhankelijkheid is voor mij essentieel. Als bestuurder wil je informatie en inzichten vanuit verschillende invalshoeken ontvangen. Dat draagt bij aan bewustere en meer objectieve besluitvorming. Je moet openstaan voor uiteenlopende standpunten, ook als je het er niet volledig mee eens bent. Als CRO kijk ik vanuit risicomanagement naar een onderwerp, maar als bestuurder draag ik samen met mijn medebestuurders verantwoordelijkheid voor de hele organisatie, inclusief de strategische richting en doelen. Het zorgvuldig afwegen van verschillende standpunten behoort tot de belangrijkste verantwoordelijkheden van een bestuurder.”

Helpt onafhankelijk denken je als bestuurder?

“Als auditor beweeg je je onafhankelijk door een organisatie. Daardoor ontwikkel je een brede, diepgaande en geobjectiveerde kijk op zowel de operatie als de governance. Je leert ook stevig in je schoenen te staan wanneer de uitkomsten van een audit ter discussie worden gesteld. Die ervaring helpt in de bestuurskamer. Ook daar moet je voortdurend belangen en standpunten afwegen. De uitkomst zal niet iedereen tevredenstellen. Je moet besluiten kunnen nemen, uitleggen en verdedigen.”

Is head of Internal Audit dan een goede voorbereiding op een bestuursfunctie?

“Als head of Internal Audit ben je zeer zichtbaar voor bestuurders en commissarissen. Je rapporteert rechtstreeks aan hen, hebt frequent contact met de bestuursleden en spreekt periodiek met de commissarissen in de auditcommissie. Bij BNG neemt de lead auditor ook deel aan vergaderingen van de raad van bestuur om afgeronde audits toe te lichten. Dat biedt auditors waardevolle ervaring en zichtbaarheid. Ook mijn eerdere werk als extern accountant heeft geholpen. Ik heb bij veel organisaties in de keuken mogen kijken en verschillende besturen zien functioneren. Daarbij zag ik niet alleen hoe besluiten tot stand kwamen, maar ook welke impact de manier van besturen op een organisatie had. Al die ervaringen samen gaven mij vooraf een goed beeld van wat een bestuursfunctie inhoudt.”

Wat heeft de overstap van risico’s onderzoeken naar risico’s dragen je geleerd?

“Loslaten. En dat vond ik in het begin, maar nog steeds weleens, lastig. Als auditor ben je gewend diep in de details te duiken. Als bestuurder kan dat niet meer. Je wilt onderwerpen goed doorgronden voordat je een strategisch besluit neemt, maar je kunt onmogelijk ieder detail in je afweging meenemen. Mijn ervaring binnen internal audit helpt daarbij. Ik had bij mijn aantreden al een brede en diepgaande kennis van bepaalde processen en beheersingsomgevingen. Daarnaast moet je bepalen wanneer je doorvraagt en wanneer je vertrouwt op de informatie en inzichten die deskundige medewerkers aanreiken. Goed samengestelde teams moet je vertrouwen en ruimte geven om hun werk te doen. Die ruimte geeft mensen energie om te innoveren en te excelleren, maar ook om fouten te maken en daarvan te leren.”

Wat hebben jonge auditors vooral nodig?

“Nieuwsgierigheid en een brede interesse. Daardoor ontwikkel je jezelf breder en krijg je oog voor verschillende zienswijzen. Tegelijkertijd moet je dicht bij jezelf blijven en vooral werk doen dat je leuk vindt. Een open houding helpt verder om voortdurend veranderende ontwikkelingen te volgen en te blijven leren. Dat is voor auditors onmisbaar.”

BNG:

• werd opgericht in 1914 door en voor gemeenten om maatschappelijke ontwikkeling, publieke investeringen en vooruitgang mogelijk te maken;

• werkt voor onder meer gemeenten, woningcorporaties, zorg- en onderwijsinstellingen en organisaties die werken aan energie en infrastructuurnetwerken;

• combineert financiering met het delen van kennis, brengt partijen samen en helpt om maatschappelijke investeringen mogelijk te maken, met als doel om het Nederlandse publieke domein klimaatneutraal en sociaal te maken;

• is de vierde grootste bank van Nederland op basis van balanstotaal;

• staat op de derde plaats op de ranglijst van meest veilige banken ter wereld volgens Global Finance Magazine;

• heeft de hoogste kredietrating: Aaa/AAA/AAA;

• werkt vanuit de kernwaarden verbindend, deskundig, ondernemend en optimistisch;

• richt zich niet op winstmaximalisatie, maar op de maatschappelijke impact van haar financieringen.

Welke vaardigheden worden daarbij belangrijker?

“Kennis kun je opdoen of opzoeken. Het ontwikkelen van vaardigheden is nooit af. De gespreks- en schrijfvaardigheden van een auditor kunnen auditees motiveren om een bevinding op te lossen en een rapport te gebruiken om verder te verbeteren. Maar een verkeerde manier van communiceren kan juist het tegenovergestelde effect bereiken. Auditors moeten verder echt verbinding kunnen maken met mensen die andere achtergronden en drijfveren hebben. Daarvoor zijn een goede sociale antenne en gevoel voor de omgeving nodig.”

Moet een auditor daarom ook eens in de schoenen van de auditee staan?

“Dat vind ik eigenlijk essentieel. Ervaring in een eerste- of tweedelijnsfunctie helpt een auditor om vanuit andere perspectieven naar hetzelfde vraagstuk te kijken. In mijn eerste periode bij BNG ging ik bijvoorbeeld mee naar een klant, een zorginstelling, om daar vrijwilligerswerk te doen. Zo krijg je direct een beter beeld van de organisatie en haar maatschappelijke context. Je ervaart dan bovendien dat geaudit worden niet altijd prettig is. Je hebt niet op iedere vraag direct een antwoord en dat kan ongemakkelijk voelen. Een periode meedraaien binnen de commercie of een projectorganisatie kan daarom bijzonder waardevol zijn.”

Werkt dat ook andersom?

“Absoluut. Bij BNG kunnen medewerkers uit de eerste of tweede lijn meedraaien met een audit, als een soort stage. Daardoor krijgen zij beter inzicht in wat internal audit doet en hoe een audit tot stand komt. Tegelijkertijd ontstaat meer begrip voor de afwegingen en uitdagingen waarmee auditors te maken hebben.”

“Auditors moeten echt verbinding kunnen maken met mensen met andere achtergronden en drijfveren”

Wordt de auditor van de toekomst vooral datascientist, gedragswetenschapper of strategisch adviseur?

“Niemand bezit al die kwaliteiten tegelijkertijd. Daarom zijn evenwichtige en diverse auditteams onmisbaar, al blijft dat vooral voor kleinere auditfuncties een uitdaging. Het is duidelijk dat het auditvak steeds meer data- en IT-gedreven wordt. Tegelijkertijd zijn cultuur en gedrag belangrijk om de achterliggende oorzaak van een bevinding te begrijpen. Aan iedere bevinding zit uiteindelijk een menselijke kant. Naar aanleiding van auditbevindingen wordt bovendien regelmatig met de auditor gespard over een effectieve oplossingsrichting. De auditor is daardoor niet alleen assurance provider, maar ook een inhoudelijke gesprekspartner en een klankbord.”

Tot slot, welke auditvaardigheid mogen we door technologie niet verliezen?

“Technologie kan auditors helpen efficiënter te werken. Tegelijkertijd moeten we voorzichtig blijven met het klakkeloos inzetten van en blind vertrouwen op AI-tools. Of een bevinding wordt geaccepteerd, hangt sterk af van de juiste context, de kwaliteit van het gesprek en een goed begrip van de achterliggende oorzaak. Daarvoor blijven menselijke vaardigheden onmisbaar.”