Niet vervallen in ‘controleren om het controleren’

Impact. Het is een woord dat vaak valt in gesprekken over internal audit, maar wat betekent het in de praktijk? Hoe zorg je ervoor dat een auditafdeling niet alleen controleert, maar daadwerkelijk bijdraagt aan de koers van de organisatie? Voor dit vierluik spraken we Maya de Waal en Robert Langbroek, Judith Collier, Jean-Jacques Bistervels en Arwen Zadelaar over hun visie op impact.

“Onafhankelijkheid is essentieel, maar samenwerking en vertrouwen zijn minstens zo belangrijk om verbeteringen te bereiken. Wij geven inzicht en advies, maar nemen nooit verantwoordelijkheden over.” Aldus Arwen Zadelaar, manager Audit & Risk bij Dirk van den Broek.

 Welke rol speelt internal audit in de strategie van de organisatie?

“Internal audit ondersteunt het realiseren van de strategie door onafhankelijk inzicht te geven in de mate waarin (strategische) risico’s worden beheerst. Daarmee helpen we het bestuur om goed onderbouwde keuzen te maken en tijdig bij te sturen. We fungeren als de ogen en oren van het bestuur in de organisatie: we brengen in beeld wat goed gaat, waar risico’s toenemen én waar ruimte voor verbetering ligt. We richten ons niet alleen op de huidige situatie, maar ook op toekomstige ontwikkelingen. Door trends tijdig te signaleren en scenario’s te duiden, helpen we de organisatie om voorbereid te zijn op wat komt. Zo dragen we bij aan duurzame waardecreatie en een gezonde risicocultuur.”

Heb je een voorbeeld waar internal audit aantoonbaar het verschil maakte?

“Zeker. Naar aanleiding van een audit is een werkgroep opgericht om aanbevelingen gezamenlijk op te volgen. Hierdoor worden verbetermaatregelen sneller doorgevoerd én structureel geborgd. Dat laat zien hoe internal audit directe waarde toevoegt aan de bedrijfsvoering.”

Wanneer is een auditafdeling volgens jou écht impactvol?

“Een auditafdeling is impactvol wanneer zij door het bestuur wordt gezien als een onafhankelijke sparringpartner: iemand die meedenkt, kritische vragen stelt en helpt om risico’s goed af te wegen bij belangrijke besluiten. Dat begint bij het richten van audits op thema’s die voor de organisatie echt belangrijk zijn en het doen van aanbevelingen die praktisch, haalbaar en direct toepasbaar zijn. Daarnaast is een impactvolle auditafdeling goed aangesloten op de business. Wij kennen de praktijk, weten wat er speelt en signaleren risico’s die zich kunnen ontwikkelen. Daardoor helpen we de organisatie vooruit te kijken in plaats van problemen achteraf vast te stellen. Impact wordt uiteindelijk zichtbaar in de opvolging: wanneer verbeteringen aantoonbaar worden doorgevoerd en daadwerkelijk effect hebben op de prestaties van de organisatie. Denk aan betrouwbaardere informatie, sterkere governance en effectievere en efficiëntere processen.”

Wat moet een auditafdeling nadrukkelijk niet doen?

“Internal audit moet voorkomen dat we vervallen in ‘controleren om het controleren’. Werk zonder duidelijke waardevoeging kost energie, maar levert weinig op. Ook moeten we niet opereren als politieagent. Onafhankelijkheid is essentieel, maar samenwerking en vertrouwen zijn minstens zo belangrijk om verbeteringen te bereiken. Verder blijft het management altijd eigenaar van risico’s en beheersing. Wij geven inzicht en advies, maar nemen nooit verantwoordelijkheden over.”

Welk advies geef je andere auditafdelingen om hun impact te vergroten?

“Richt de auditplanning op strategische en toekomstgerichte risico’s. Kijk daarbij niet alleen naar interne processen, maar ook naar ontwikkelingen in de wereld om ons heen. Zorg dat er ruimte blijft in het jaarplan om in te spelen op nieuwe risico’s die zich gedurende het jaar aandienen. Kies voor audits die waarde toevoegen aan de strategische koers in plaats van het audituniversum alleen maar sluitend te willen maken. Minstens zo belangrijk is investeren in relaties en communicatie. Wanneer internal audit goed is aangesloten op de organisatie, worden aanbevelingen sneller omarmd en verbeteringen daadkrachtiger doorgevoerd. Schroom niet om waar nodig een stap dichter naar de eerste en tweede lijn te doen om het management te ondersteunen bij het versterken van de risicobeheersing. Iemand leerde mij ooit een mooie metafoor: als in het voetbal vlak voor het laatste fluitsignaal nog gescoord moet worden, gaan alle backs mee naar voren. Dat geldt ook voor internal audit: als het ertoe doet, moet je samen het verschil willen maken.”