Hoe een feestje eindigde met honderden banen in Ghana

Van nachtclubs en restaurants naar een bamboefabriek in Ghana: Sander de Klerk, CEO van The Good Roll, bewijst dat idealisme niet saai hoeft te zijn. Als ik met hem videobel, klinkt er geroezemoes op de achtergrond. “Nog even een koffie pakken” zegt hij lachend. Zijn toon is luchtig, zijn verhaal gedreven, precies de mix waarmee hij ook zijn bedrijf bouwde.

Hoe kwam je van een nachtclub in Amsterdam bij toiletpapier terecht?

“Mijn compagnon en ik waren klaar met de horeca. Altijd gezeur met personeel, lange nachten, stress over voorraden. We draaiden goed, maar we werden er niet meer blij van. We wilden iets doen dat schaalbaar was en met meer betekenis. Het idee was simpel: duurzaam ondernemen, maar ook commercieel gezond. Geen liefdadigheid, maar een model dat zichzelf in stand houdt. We hebben eindeloos gebrainstormd. Van duurzame drankjes tot ecologische luiers, alles kwam voorbij. Tot we op toiletpapier uitkwamen. Iedereen gebruikt het, elke dag. Niemand praat erover, niemand denkt erover na en toch is het iets essentieels. Dat vonden we prachtig: een alledaags product koppelen aan iets groots.”

Was het vanaf het begin een succes?

“Absoluut niet! Het eerste jaar gebeurde er bijna niets. We startten met een abonnementsmodel, dat was toen hip, maar het liep totaal niet. Maar we gaven niet op. We geloofden in het idee. We zijn blijven praten met klanten, blijven verbeteren. Langzaam begon het te rollen, letterlijk. Nu zitten we op meer dan zestigduizend abonnementen en liggen we bij grote retailers. Dat voelt goed. Niet alleen omdat het werkt, maar omdat het laat zien dat vasthoudendheid loont. Ondernemen is niet sexy, het is vallen, opstaan en nog een keer proberen.”

Waarom juist Afrika?

“Ik liep ooit stage in Kenia en werd verliefd op het continent, de energie, de mensen, de vibe. Er is daar zoveel levenslust, ook als er weinig is. Toen we zagen dat gerecycled papier in Europa steeds duurder werd, dacht ik: waarom niet dichter bij de bron produceren? Met behulp van RVO Nederland kwamen we op het idee om bamboe te gebruiken. Ghana heeft bamboe in overvloed en een overheid die openstaat voor samenwerking. Bovendien wilden we impact maken daar waar het verschil het grootst is.”

“We bouwen niet alleen toiletten, we bouwen toekomst. En dat is precies waarom ik dit doe”

“We zijn begonnen met onderzoek naar de lokale bamboeteelt. Daaruit bleek dat bamboe in Ghana enorm snel groeit, tot wel een meter per dag, zonder irrigatie of chemicaliën. Ideaal als grondstof. En tegelijkertijd konden we werkgelegenheid creëren voor mensen die anders weinig kansen hebben. Dat gaf voor mij de doorslag. Zo ontstond het idee voor een fabriek: lokaal produceren, lokaal werk scheppen en wereldwijd verkopen.”

Dat klinkt als een avontuur vol obstakels

“Dat was het ook. Ondernemen in Ghana is een les in nederigheid. De eerste fabriek was één groot leerproject. De locatie was niet goed, de watertoevoer te zwak, machines werkten niet zoals beloofd en toen kwam COVID-19. Alles wat mis kon gaan, ging mis. We hebben die fabriek uiteindelijk moeten verkopen aan het lokale managementteam. Dat deed pijn. Je steekt je ziel en zaligheid in iets en dan moet je loslaten. Maar het was ook de juiste beslissing. En we hebben ervan geleerd. Inmiddels draaien we drie productielijnen, werken er ruim driehonderd mensen en loopt het als een trein.”

Wat levert dat op voor de lokale bevolking?

“Werk, inkomen, trots. We werken met lokale boeren die bamboe verbouwen. Zij houden er gemiddeld zo’n 40% extra gezinsinkomen aan over. Voor veel gezinnen betekent dat dat hun kinderen naar school kunnen. En via onze foundation hebben we bijna driehonderd toiletten gebouwd. Dat lijkt klein, maar elke wc betekent waardigheid. Zeker voor meisjes is dat belangrijk. Zonder toilet blijven ze vaak thuis als ze ongesteld zijn. Een veilige plek maakt dus letterlijk het verschil tussen wel of niet naar school kunnen. En dat raakt me. We bouwen niet alleen toiletten, we bouwen toekomst. En dat is precies waarom ik dit doe.”

Je zegt: we zijn geen idealisten. Hoe bedoel je dat?

“Wij zijn geen geitenwollensokkenclub. We lopen niet met sandalen en een bordje ‘red de wereld’. We zijn ondernemers. Wij geloven dat echte impact alleen lukt als je commercieel sterk bent. Je moet winst maken om te kunnen investeren in verandering. Mensen denken soms dat idealisme en winst niet samengaan, maar dat is achterhaald. Winst is brandstof voor impact. Het gaat erom wat je ermee doet. Wij investeren de helft van onze winst in sanitaire projecten. Dat vinden veel investeerders ingewikkeld. Ze willen snelle rendementen, wij willen structurele verandering. En dat botst. Maar dat is oké. We bouwen liever met mensen die snappen waar we naartoe willen.”

Toch schrikt dat verdienmodel sommige investeerders vast af.

“Klopt. Banken vinden het risicovol. Zeg ‘Afrika’ en ze zien problemen. Zeg ‘de helft van de winst weggeven’ en ze begrijpen het niet. Dus doen we het anders. We werken met crowdfunding, ambassadeurs en een hechte community van fans. Mensen die in ons geloven. Dat kost meer tijd, maar het past beter bij ons DNA. En het levert meer op dan geld. Die betrokkenheid is goud waard. Als klanten ons verhaal vertellen, als iemand trots een rol Good Roll in de wc-rolhouder zet, dan weet ik dat het werkt.”

Wat heb je geleerd over duurzaam ondernemen?

“Dat het geen marketingpraatje is, maar een manier van denken. Duurzaamheid is geen project, het is een houding. Wij zijn B Corp-gecertificeerd, met een van de hoogste scores ter wereld. Dat betekent dat we duurzaam denken in alles: van productie tot personeelsbeleid. We hebben vrouwen in leidinggevende functies, zonnepanelen op het dak, eerlijke contracten voor boeren. Maar het gaat verder. Duurzaamheid zit ook in cultuur. In hoe je met elkaar omgaat, hoe je beslissingen neemt, hoe transparant je bent. Je kunt een prachtig duurzaam product maken, maar als je mensen slecht behandelt, ben je alsnog niet duurzaam. Dus ja, het begint bij de mindset.”

Je brengt veel tijd door in Ghana. Wat heb je daar geleerd?

“Dat dingen tijd kosten. In Nederland willen we alles efficiënt en direct. In Ghana werkt het anders. Alles gaat op basis van relaties. Eerst vertrouwen, dan zaken. Ik heb letterlijk twee jaar lang elke maand bij de minister voor de deur gezeten voordat er iets gebeurde. Nu appen we elkaar. En ik leerde iets moois: mensen daar willen je nooit teleurstellen. Ze zeggen liever niets dan ‘nee’. Dat is geen onwil, dat is respect. Je moet leren luisteren naar wat niet gezegd wordt. Dat vraagt geduld, maar het maakt je ook nederiger. Ghana leert je relativeren.”

Wat raakt je het meest aan dat werk?

“De dankbaarheid. Mensen zijn daar zó blij met wat ze hebben. In Nederland hoor je vaak wat er niet goed is. In Ghana zie ik mensen lachen op plastic stoelen met niets en toch gelukkig. Dat heeft me veranderd. Ik probeer daarom die dankbaarheid ook bij de opvoeding aan mijn zoon mee te geven. Niet door het hem te vertellen, maar door het te laten zien: hoe je werkt, hoe je mensen behandelt, hoe je omgaat met tegenslag.”

“Echte verandering komt van ondernemers. Kleine spelers die durven te doen”

Wat zijn je ambities voor The Good Roll?

“Groot. We willen vijftig miljoen mensen aan een toilet helpen. Dat betekent tweehonderdduizend boeren aan het werk, een miljard euro omzet en wereldwijd zichtbaar zijn als merk. En ja, ik wil een van de eerste duurzame unicorns worden. Niet omdat ik per se rijk wil worden, maar omdat ik wil laten zien dat het kan: een winstgevend bedrijf dat de wereld verbetert. We hebben het over enorme aantallen, maar ik geloof dat het kan. Elk land heeft behoefte aan hygiëne, werk en waardigheid. Als wij dat kunnen combineren in één simpel product, dan doen we iets goed. En het mooie is: iedereen kan meedoen. Je hoeft alleen maar wc-papier te kopen.”

Dat klinkt als een enorme uitdaging.

“Zeker. Maar ik geloof dat het moet. De grote corporates praten over duurzaamheid, maar echte verandering komt van ondernemers. Kleine spelers die durven te doen. Wij bewijzen dat het anders kan. Impact is niets anders dan actie met intentie. Als je elke dag iets doet wat klopt met je waarden, bouw je vanzelf iets groters. Met elke rol papier die iemand koopt, verandert er iets. Dat is impact die letterlijk doorrolt.”

Je zegt dat ondernemers de wereld veranderen, niet de politiek?

“Absoluut. Politiek reguleert, ondernemers realiseren. Ondernemers hebben lef, snelheid en creativiteit. We kunnen experimenteren, falen, opnieuw beginnen. Politiek is traag. Ik vind dat bedrijven en hun leiders meer erkenning verdienen voor hun maatschappelijke rol. Kijk naar Tony’s, Dopper, Albert Heijn, of ons. We laten zien dat commercie en impact hand in hand kunnen gaan. En dat inspireert anderen om ook in beweging te komen. Als we met z’n allen iets meer lef tonen, kunnen we de wereld echt kantelen.”

Wat zou je professionals in auditing en governance willen meegeven?

“Durf te kijken naar de bedoeling, niet alleen de cijfers. Impact laat zich niet altijd in  key perfomance indicators (KPI’s) vangen. Soms is de beste auditvraag: maakt dit echt verschil voor mensen? Ik heb veel auditors gezien die vastzitten in regels. Natuurlijk zijn regels belangrijk, maar vergeet de mens niet. Als je alleen naar vinkjes kijkt, mis je de bedoeling. Een organisatie is meer dan beleid; het is gedrag, cultuur, waarden. Als auditors dat meenemen in hun oordeel, wordt hun werk nog waardevoller.”

Je klinkt bevlogen, maar ook nuchter. Hoe houd je dat vol?

“Door lol te houden in wat ik doe. Ondernemen is zwaar, maar ook geweldig. Het is niet alleen spreadsheets en strategie, het is ook vallen, opstaan en lachen. Als ik er geen plezier meer in heb, stop ik. Ik zeg altijd tegen mijn team: als je geen zin hebt in je werk, ga wat anders doen. We brengen te veel tijd samen door om ongelukkig te zijn. We lachen hier veel, ook als het misgaat. Dat is onze kracht. Humor houdt je scherp. En een beetje zelfspot helpt enorm.”

En wat zegt je zoon als je weer naar Ghana vertrekt?

“Hij zwaait me uit en zegt: ‘Papa, succes met je wc-papierfabriek!’ En dan denk ik: ja, dat is precies wat ik doe. Alleen is het meer dan dat, het is iets bouwen waar hij later trots op kan zijn. Ik hoop dat hij later begrijpt dat ondernemen niet draait om cijfers, maar om betekenis. Dat hij ziet dat je met lef, lol en liefde iets kunt maken wat groter is dan jezelf. En als hij dat snapt, is de cirkel rond.”