Blijvende impact creëren

Wat maakt internal audit écht impactvol? Volgens auditfunctionarissen Annarie Oosthuizen (Prosus), Maya Avital (Legacy Viterra/Bunge) en Yoram Adriaanse (IKEA) ontstaat impact vooral in de manier waarop auditors samenwerken met de organisatie. In dit drieluik delen zij hun visie op hoe internal audit verandering kan realiseren. Van luisteren en relaties opbouwen tot kritisch denken en actief sturen op verandering.

Voor Maya Avital, head of Internal Audit bij Legacy Viterra, begint blijvende verandering met authenticiteit, kritisch denken en het opbouwen van vertrouwen. In dit interview deelt zij haar visie op impact, leiderschap en de toekomst van het auditvak.

Wat betekent impact voor jou?

“Laten we ons richten op positieve impact. Voor mij gaat impact over het creëren van betekenisvolle en blijvende verandering. Het gaat erom anderen te beïnvloeden op een manier die verbetert of inspireert en echt het verschil maakt. Het betekent trouw blijven aan jezelf, geworteld in je waarden en geleid door een kritische mindset. Ik geloof dat het stellen van de juiste vragen en het hebben van de moed om aannames ter discussie te stellen belangrijker zijn dan ooit. Zeker nu velen geneigd zijn te volgen zonder te bevragen – wat ik ‘schaapsmodus’ noem – beïnvloed door media en externe druk.”

Impact begint dus als een intrinsieke drijfveer?

“Klopt. Uiteindelijk straal je iets uit. Als je niet trouw bent aan jezelf, niet kritisch denkt en je kernwaarden niet volgt, kun je geen positieve impact maken. Op een gegeven moment kun je je beloften niet nakomen en dat ondermijnt het vertrouwen.”

Hoe neem je dit mee als CAE?

“Als chief audit executive komt impact voort uit het begrijpen van zowel de organisatie als je team, het nakomen van je beloften en het opbouwen van vertrouwen. Het is niet alleen wat we doen, maar vooral hoe we het doen dat de blijvende impact bepaalt. Je kunt een project afronden en alle vakjes afvinken, maar als je aanpak geen vertrouwen opbouwt door je gedrag, toon en manier van samenwerken, mis je de kans om echt het verschil te maken.”

Kun je wat meer vertellen over deze ‘hoe’?

“Het ‘hoe’ is in wezen de reis zelf. Het ‘wat’ is het einddoel dat je wilt bereiken, zoals het afronden van een project of het opleveren van een opdracht. Maar de echte vraag is: hoe ga je daar komen? Welke gedragingen, eigenschappen en mijlpalen bepalen de reis? Hoe ga je onderweg om met de auditee en je teamleden?”

“Mijn focus ligt altijd op het opbouwen van relaties. In audits is dit essentieel”

“Je kunt een taak als afgerond afvinken of een terechte bevinding doen en een oplossing voorstellen, maar de echte vraag is: wat gebeurt er daarna? Zijn je aanbevelingen overgenomen? Kwam de auditee zijn toezeggingen na? Dat is de ware maatstaf voor impact. Zal het management je respecteren, opnieuw met je willen werken en zich prettig voelen om bij je aan te kloppen voor hulp? Deze uitkomsten weerspiegelen het echte ‘hoe’, dat vaak veel belangrijker is dan het ‘wat’.”

Heb je daar een voorbeeld van?

“Mijn focus ligt altijd op het opbouwen van relaties. In audits is dit essentieel. Ja, we moeten het werk leveren, maar de rol van een manager of audit lead is niet alleen het waarborgen van kwaliteit. Je kunt deadlines en KPI’s halen, maar als je het ‘hoe’ negeert, creëer je niet de impact die je nastreeft. Onze rol is ook om vertrouwen en verbinding te bouwen. Dat betekent dat je de juiste woorden kiest en een vingerwijzende houding vermijdt. Ik begin een audit nooit met: ‘Dit is fout.’ In plaats daarvan probeer ik een constructieve dialoog aan te gaan.”

“Ik gebruik vaak dit voorbeeld: stel je voor dat iemand al twintig jaar in een huis woont en een vreemde binnenkomt en zegt: ‘Je woonkamer is vies en je interieurontwerp is een puinhoop.’ Natuurlijk zal de eigenaar zich verdedigen. Maar als je zegt: ‘Je huis is prachtig en ik kwam onlangs een ontwerp tegen dat misschien inspireert tot nieuwe ideeën,’ verandert de toon volledig. Het creëert ruimte voor samenwerking in plaats van weerstand.”

Hoe stimuleer je je team om zo te werk te gaan?

“Ik moedig mijn team aan om contact te maken met mensen, samen koffie te drinken, na de auditdag af te spreken, het ijs te breken en hun uitdagingen te begrijpen. Het gaat er niet om oplossingen op te leggen, maar om mensen onderdeel te maken van de oplossing. Als mensen eigenaarschap voelen over de oplossing, ontstaat betrokkenheid. Als je simpelweg zegt: ‘Je moet ABC doen,’ werkt dat niet. Ze moeten geloven dat ze hebben bijgedragen aan het resultaat en er verantwoordelijkheid voor nemen. Zo bouw je vertrouwen en creëer je impact.”

Hoe omschrijf je je leiderschapsstijl binnen je team?

“Binnen mijn team volg ik dezelfde aanpak. Ik geloof echt dat iedereen gehoord en erkend wil worden als meer dan alleen iemand die rapporten produceert. Het menselijke aspect mag nooit over het hoofd worden gezien. Ik begin gesprekken altijd met de vraag hoe het gaat, neem de tijd om het ijs te breken, luister naar uitdagingen en kijk hoe ik kan helpen. Dit bouwt vertrouwen en betrokkenheid op, wat veel leiders onderschatten. Empathie vervangt geen verantwoordelijkheid; mijn team weet dat ik hen uitdaag wanneer dat nodig is. Leiderschap wordt maar al te vaak beperkt tot autoriteit: instructies geven en resultaten verwachten. Mijn stijl is anders. Ik volg eerdere gesprekken op, vraag hoe ik kan ondersteunen en moedig medewerkers aan hun ideeën te delen. Als zij vragen stellen, reageer ik vaak met: ‘Wat denk jij?’ omdat ik wil dat zij zich empowered voelen in plaats van alleen aangestuurd.”

Meet je de impact van internal audit?

“Impact wordt niet gemeten aan het aantal rapporten, high-riskbevindingen of KPI’s die je bijhoudt. Echte impact zie je terug in de verbetering van het interne-controleraamwerk, de kwaliteit van de dialoog die je creëert en het vertrouwen dat je opbouwt met het management. Het blijkt ook uit de bereidheid van het management om te handelen en afgesproken acties daadwerkelijk op te volgen, die zorgen voor betekenisvolle en blijvende verandering.”

Is er een moment waarop je echt voelde dat internal audit het verschil maakte?

“Er zijn er veel, maar één moment dat eruit springt was toen de CFO van Legacy Viterra de afdeling Internal Audit vroeg om te helpen bij de SOx-implementatie, inclusief ondersteuning bij remediatie, testen en advies over procesverbeteringen. Gevraagd worden om zo’n cruciale transformatie te ondersteunen, zeker als onderdeel van onze reis om te integreren met Bunge en een beursgenoteerd bedrijf te worden, onderstreepte het vertrouwen dat we hadden opgebouwd als adviseurs. En bevestigde dat internal audit werd gezien als een strategische partner die betekenisvolle veranderingen aanstuurt.”

Heb je ooit meegemaakt dat het niet lukte om je team of de auditee te betrekken?

“Ja, natuurlijk. Ik zit al lang in het vak en heb dat soort situaties meegemaakt. Je kunt niemand dwingen om betrokken te raken; daarom moet de focus altijd liggen op het opbouwen van een relatie en het tonen van flexibiliteit. Ik probeer te begrijpen wat echt belangrijk is voor die persoon. Wat houdt hem of haar bezig? Wat veroorzaakt weerstand? Soms is het zo simpel als de bewoording in een rapport: een of twee woorden aanpassen kan al veel verschil maken. De sleutel is luisteren, samen met die persoon gaan zitten en het perspectief begrijpen zonder defensief of star te zijn. Dat betekent niet dat we altijd alles kunnen veranderen of aan elk verzoek kunnen voldoen, maar we kunnen wel meedenken en een middenweg vinden.”

Zie je flexibiliteit als de belangrijkste competentie van een internal auditor?

“Absoluut. Ik heb dit de afgelopen twee jaar heel duidelijk gezien. Toen alles bijna dagelijks veranderde, teams werden geherstructureerd, audits werden geannuleerd en prioriteiten en risico’s verschoven. Flexibiliteit is niet vanzelfsprekend. Niet iedereen voelt zich van nature prettig bij verandering en onzekerheid. Daarom vind ik het belangrijk om open te communiceren, de inzet van het team te erkennen en hardop te zeggen dat hun aanpassingsvermogen belangrijk is.”

“Auditors mogen niet gemakzuchtig worden of blind vertrouwen op technologie. We moeten scherp, analytisch en flexibel blijven”

“En het werkte. Terwijl veel organisaties medewerkers verliezen tijdens de onzekerheid van een fusie, ben ik niemand kwijtgeraakt. Sterker nog, ik heb nieuwe teamleden toegevoegd. Voor mij bevestigde dat hoe essentieel flexibiliteit is en hoe sterk dit afhankelijk is van vertrouwen, transparantie en oprechte waardering. Uiteindelijk zie ik flexibiliteit als de belangrijkste competentie voor een internal auditor. Dit omdat onze omgeving sneller verandert dan kaders of plannen en alleen flexibele auditors zich kunnen aanpassen, effectief kunnen blijven en waarde kunnen blijven toevoegen als alles om hen heen verandert.”

Wat zal internal audit de komende jaren vormen?

“Ik denk dat het meest voor de hand liggende antwoord is dat AI het vak zeker zal transformeren. Maar gezien de huidige wereldwijde turbulentie en marktonzekerheden denk ik dat de toekomst van internal audit niet alleen over AI gaat. Zelfs in dit tijdperk van automatisering zal kritisch denken meer dan ooit nodig zijn.”

“Auditors mogen niet gemakzuchtig worden of blind vertrouwen op technologie. We moeten scherp, analytisch en flexibel blijven. De auditor van de toekomst zal sterke analytische inzichten moeten combineren met menselijke verbinding, kritisch denken en aanpassingsvermogen om de uitkomsten van AI-gedreven systemen en agents te bevragen en te valideren. AI zal zeker efficiëntie creëren en mogelijk het aantal medewerkers verminderen, maar het zal nooit goede professionals vervangen die oordeel, integriteit en een menselijke mindset meebrengen. Technologie zal de tools bepalen die we gebruiken, maar kritisch denken en menselijke waarden blijven de essentie van internal audit bepalen.”

Welke kansen zie je voor internal audit?

“Veel afdelingen gebruiken AI al op verschillende manieren, maar als vakgebied doet internal audit dat nog nauwelijks. Het zal nog een paar jaar duren voordat AI echt impact heeft op ons werk. Uiteindelijk zal AI veel routinetaken stroomlijnen, zoals het beoordelen van rapporten of documentatie en het uitwerken van notulen van vergaderingen. Sterker nog, tools zoals Copilot kunnen nu al notulen samenvatten, wat ons dagelijks een half uur of meer bespaart. Deze efficiëntie zal zich uitbreiden naar rapportages en andere administratieve taken.”

“Het echte potentieel ligt in wat dit ons in staat stelt te doen en waar we onze aandacht op kunnen richten. Door repetitief werk te automatiseren, kunnen auditors meer tijd besteden aan strategische, risicogebaseerde gebieden die echt waarde toevoegen voor het management. Tegelijkertijd zullen we professioneel oordelen en kritisch denken moeten toepassen om de resultaten van AI-agents te valideren. Auditors zullen niet alleen resultaten interpreteren, maar ook AI sturen en voeden om betekenisvolle uitkomsten te bereiken. AI maakt ons efficiënter, maar onze rol in het toepassen van scepsis en strategisch inzicht wordt nog belangrijker.”

Welke boodschap wil je de lezers meegeven?

“Ik geloof dat een goede auditor zijn in de kern draait om het opbouwen van vertrouwen en relaties. Het gaat om het nakomen van je beloften en het creëren van een omgeving waarin samenwerking kan bloeien. Impact draait niet om autoriteit of mensen vertellen wat ze moeten doen, maar om het goede voorbeeld te geven, integer te handelen en wederzijds respect te bevorderen. Als we leiden met vertrouwen en authenticiteit, creëren we blijvende waarde voor de organisatie en de mensen daarin.”