Audit op de bal!

Rini van Solingen richt zich met zijn nieuwe boek Alle ballen op impact op de negen impactversnellers die helpen om meer verschil te maken in werk en leven. Een gesprek over het verschil tussen ‘druk zijn’ en ‘impact maken’, waarom we activiteit belangrijker vinden dan resultaat, en hoe je als auditor meer impact kunt realiseren.

Welk moment in jouw leven komt als eerste bij je naar boven bij het woord impact?

“Poeh… dat is meteen een hele scherpe vraag. Mijn ouders ongetwijfeld – ik schrijf daar ook over in het boek – in het bijzonder de impact van mijn vader. Als ik verder kijk dan dat, dan heeft mijn verstandelijk beperkte zoon Bas ook heel veel impact gehad in mijn leven. En vooral ook positief hè.”

En professioneel?

“Dan kan ik ook een rijtje noemen. De decaan op de middelbare school die er bij toeval voor zorgde dat ik informatica ging studeren. Een commissielid dat tijdens mijn afstuderen hielp, zodat ik in deeltijd kon promoveren. Anderen zorgden ervoor dat ik professor werd, ging ondernemen en boeken ben gaan schrijven. Ze kwamen op mijn levenspad en hielpen mij bij een afslag of bij een versnelling, soms expliciet en soms impliciet.”

Soms zichtbaar en soms stil bedoel je dan?

“Ja. In onze taal maken we ook dat onderscheid: jouw eerste vragen over wie impact heeft gehad, gaan vooral over die tweede – stille impact. Impact in wat er gebeurt door een actie of géén actie, door iets te zeggen of juist door te zwijgen. Maar dat is niet de impact waar ik meestal mee bezig ben. Ik heb het meer over die eerste: de zichtbare impact. Over datgene wat achterblijft nádat je klaar bent. Het verschil tussen voor en na. Het resultaat en vooral de waarde ervan die ervaren wordt.”

Je beschrijft negen impactversnellers. Welke daarvan is het meest onderschat?

“Daar is nu juist géén eenduidig antwoord op te geven. Dat wordt bepaald door de specifieke situatie. Wat in de ene omgeving heel normaal is, is in de andere een doorbraak. Mijn boek helpt juist bij de situationele verbetering. Om lokaal te kijken: wat is hier nodig? Elke impactversneller bevat concrete handvatten en oefeningen om direct mee aan de slag te gaan. De kracht zit in de situationele toepassing.”

De negen impactversnellers
1. Definieer impact – Maak expliciet welke impact je nastreeft.
2. Start met acceptatie – Begin bij wat is, niet bij wat zou moeten zijn.
3. Werk aan wat wél kan – Focus op beïnvloedbare factoren.
4. Maak het klein (en liefst nog kleiner) – Beperk de scope om sneller impact te realiseren.
5. Doe het dáár – Ga naar de plek waar het gebeurt.
6. Check doorlopend – Valideer continu of je op de goede weg bent.
7. Zorg voor veiligheid – Creëer een omgeving waarin mensen risico’s durven te nemen.
8. Word steeds vaardiger – Investeer in persoonlijke en professionele groei.
9. Meet en toon resultaat – Maak zichtbaar welke impact je realiseert.

Situationele toepassing, leg uit…

“Vaak merk ik dat iedereen denkt te weten wat de impact is die wordt nagestreefd. Totdat ze het expliciet maken en er daardoor achter komen dat ze elkaar juist (onbewust) aan het tegenwerken waren. Maar ook het niet kunnen accepteren is een hele aanwezige in sommige gevallen. Dat uit zich onder andere door klagen over anderen, en het uitleggen waarom het niet aan jezelf ligt dat je staat waar je staat. Of de impactversneller ‘doe het dáár’. Heel geschikt voor omgevingen die veel over klanten praten, in plaats van bij die klant in de klei te gaan staan om erachter te komen wat er exact aan de hand is.”

Hoe kan het concept ‘maak het klein’ toegepast worden in de auditpraktijk?

“Ik ben geen auditor en ik heb geleerd dat je moet oppassen om iets te vinden van het vak van de ander. Er is zo veel dat je niet ziet als buitenstaander, dat ik bescheiden wil zijn over mijn inzicht in de professie van een ander. Het enige wat ik wél weet, is dat de kans heel groot is dat een van de negen impactversnellers goed zal passen. En dat niets je tegenhoudt om er vandaag nog mee aan de slag te gaan.”

Niet te bescheiden…

“Oké. Impact zit vaak niet in het totaal van wat je doet. Veel dingen doen wij voor de zekerheid, of voor het geval dat, of omdat we het altijd zo doen. En dat voelt gewoon of het erbij hoort. Echter, als we gedwongen worden dingen klein te maken, door minder tijd of minder inspanning, dan maken we wel eerder de keuze tussen wat meer of minder impact heeft. Dus door jezelf te dwingen dingen kleiner te maken of jezelf heel weinig tijd te geven, leer je wat er wel toe doet en wat veel minder.”

Kan technologie helpen bij het vergroten van impact?

“Technologie is een hulpmiddel. En hulpmiddelen doen zelf niets. Een hamer heeft geen impact. Een boormachine ook niet. Maar de persoon die het hulpmiddel bedient wel. En diens vaardigheid, houding en intentie, díe maken het verschil. Technologie kan daar enorm bij helpen, maar op zichzelf is technologie waardeloos en dus ook zonder tastbare impact.”

Hoe kunnen auditors de doe-het-dáármindset omarmen?

“Dit is zo’n voorbeeld van een versneller waarvan ik denk dat auditors dat juist al doen. Hun kracht zit precies in het gaan naar de plek waar het gebeurt. Niet vanuit het penthouse van de ivoren toren, maar daar gaan waar het echte werk plaatsvindt. Ik kan me dus voorstellen dat dit een voorbeeld is van een impactversneller die in andere omgevingen veel meer effect zal geven. Maar nogmaals: ik ben geen auditor.”

Je stelt verder dat ‘druk zijn’ niet hetzelfde is als ‘impact maken’. Hoe zit dat?

“Auditors kunnen zich op twee manieren onderscheiden. Ten eerste bij de organisaties, afdelingen en projecten die zij auditen. De activiteit die daar plaatsvindt, al dan niet in overeenstemming met het vooraf opgestelde plan, zegt totaal niets over de impact – over het effect. Uiteindelijk zit de onderliggende businesscase in de verhouding tussen inspanning en impact, tussen kosten en opbrengsten. Dus, zeker in sterk dynamische en onvoorspelbare omgevingen is het auditen van het proces maar beperkt interessant. Het kan dan veel beter gaan over het valideren van de businesscase. Is men bezig om de impact te realiseren die op voorhand werd beoogd? Dat is een veel sterkere vraag dan kijken of alles volgens planning of proces verloopt.”

En als je het op de auditor zelf betrekt?

“Dan gaat het over: welke impact sta jij voor? Wat is de beoogde impact van en voor jouw opdrachtgever of klant? Wat wil die nu eigenlijk diep van binnen weten en van je horen. Dat gaat dan veel meer over bestaansrecht, jouw doel hier op aarde. Die impact.”

Je pleit voor het loslaten van rigide planningen in complexe omgevingen. Waarom?

“Vooral door als opdrachtgever, auditee, en auditor goed te blijven kijken in welke mate je in een planbare en voorspelbare omgeving opereert, of in een omgeving die vooral net doet alsof. Hoe causaal is deze situatie eigenlijk? is een vraag die daarbij past. Is het écht zo dat goed vooraf nadenken over een plan en het daarna stipt en rigoureus uitvoeren de kans op impact vergroot? Of zit je in een omgeving die doet alsof die causaliteit er is, maar weet iedereen al lang dat het zo niet werkt. Dat elke klant anders is, en elk project uiterst onvoorspelbaar. En dat je dáár dus het verschil kunt maken door te monitoren op impact of waarde, en niet op proces en planning.”

“Veel bedrijven weten vaak helemaal niet welke impact hun klant eigenlijk van ze koopt!”

Maar auditors zijn een radartje in het geheel…

“Het is als auditor waardevol om je te verdiepen in complexiteit en onvoorspelbaarheid. Door te herkennen in welke omgeving planning & control een sprookje is. Door te kijken in welke mate inspect & adapt (of sense & respond) wordt toegepast om veel eerder impact te valideren, te leren en bij te sturen. En dan te kijken waar het auditen van bijvoorbeeld guardrails en wettelijke kaders helpt om de beoogde impact eerder en beter te bereiken. En dus vooral ook op de bal te auditen: welke impact is er al gerealiseerd?”

De bal?

“Door veel minder te auditen op de mate waarin vooraf bepaalde plannen of processen worden gevolgd en veel meer of de intentie wordt gerealiseerd, of de impact er is. Belandt de bal op de plek die de speler voor ogen had? Een audit op de bal! Uiteraard wel binnen de wettelijke kaders. Het doel heiligt tenslotte ook niet alle middelen. Wat je doet, moet wel toegestaan zijn.”

Wat is de grootste valkuil bij het meten van impact?

“Dat we het helemaal niet doen. Dat we denken dat we dat wel kunnen voelen, of dat onze klanten dat zelf wel begrijpen.”

Objectiviteit en transparantie dus?

“Cruciaal! Het meten van de onderliggende doelen – de beoogde impact – veel centraler stellen dan de weg daarnaartoe. Hoe eerder je weet dat de beoogde impact helemaal niet gehaald gaat worden met de huidige aanpak, hoe beter dat is. Het is namelijk nog niet te laat om iets anders te proberen. Of er veel eerder achter komen dat de beoogde impact helemaal niet is wat nodig is, dat is nog veel waardevoller. Veel bedrijven weten vaak helemaal niet welke impact hun klant eigenlijk van ze koopt!”

Wat wil je auditors die worstelen met het zichtbaar maken van hun toegevoegde waarde nog meegeven?

“Dat die toegevoegde waarde altijd wordt beoordeeld. Mensen vormen hun meningen sowieso. Of op basis van bewezen data, of op basis van onderbuikgevoel en vertroebelde meningen. Als je je dat realiseert, is het verstandig om heel concreet jouw impact expliciet te maken en dat objectief te meten, én met je omgeving te delen. Percepties vormen zich toch wel, maar neem dan alsjeblieft wel zelf eigenaarschap op de data die die percepties vormen.”