Zorgsector in control

De zorg, wat een mooi en actueel thema voor dit nummer van Audit Magazine!

Er worden veel zorgen geuit omtrent de zorg: toegankelijkheid, betaalbaarheid, kwaliteit, lange wachtlijsten. Door de hogere levensverwachting, vergrijzing, steeds verder toenemende medische mogelijkheden en druk op de overheidsuitgaven, is de zorg een steeds terugkerend onderwerp in onze politiek. En niet in de laatste plaats omdat het ons uiteindelijk allemaal (in)direct aangaat.

Een goede reden dus om daar ook als internal auditors de nodige aandacht voor te hebben. Er gaat veel geld om in de zorg. Het ligt daarom voor de hand dat controles rondom deze financiën belangrijk wordt gevonden. Eens te meer door de grote rol van zorgverzekeraars, die zeker willen stellen dat ze alleen uitkeren waartoe ze verplicht zijn.

Echter, uitsluitend of zelfs maar hoofdzakelijk focussen op de rechtmatigheid van de financiële verantwoording doet ernstig tekort aan de kerndoelstelling van de zorgsector: een langer, gezonder, gelukkig leven, met hulp voor hen die dat nodig hebben. Het gaat niet primair om geld, maar om leven en de kwaliteit daarvan!

Als internal auditors, met een aanzienlijk bredere scope dan alleen de betrouwbaarheid van financiële processen, kunnen wij daaraan een bijdrage leveren. Denk aan de doelmatigheid van de zorgprocessen. Of de inrichting van het kwaliteitsborgingsysteem. Functioneert het ook zoals bedoeld? Is er adequate follow-up bij afwijkingen van de kwaliteitstandaarden? Ook het risicomanagement bij zorginstellingen verdient aandacht van internal auditors. Wordt op systematische manier nagedacht over risico’s en risicomitigerende maatregelen?

Kijkend naar governance: vanzelfsprekend is de huisarts de baas in zijn spreekkamer, de chirurg tijdens de operatie en de psycholoog in het gesprek met de patiënt. Maar is zijn werk ingebed in een systeem van checks en balances met voldoende waarborgen?

In de meest recente update van de Corpoate Governance Code is nu opgenomen dat met ingang van het boekjaar 2025 door het bestuur een Verklaring Omtrent Riscobeheersing (VOR) moet worden opgenomen. Dit verplicht, met name grote beursgenoteerde ondernemingen ertoe expliciter te zijn over de mate waarin zij in control zijn. Niet alleen met betrekking tot de financiële- en duurzaamheidsverslaggeving, maar ook met betrekking tot operationele en compliancerisico’s. Hiermee wordt niet alleen aan aandeelhouders zekerheid geboden ten aanzien van de juiste weergave van de financiële resultaten. Ook aan andere stakeholders wordt inzicht gegeven in de mate waarin de organisatie de risico’s, die het bereiken van haar doelstellingen mogelijk in gevaar brengen, adequaat heeft geadresseerd.

In het algemeen spelen interne auditfuncties een belangrijke rol bij het tot stand komen van deze VOR. Zij informeert de raad van commissarissen en de auditcommissie over het functioneren van het risicomanagementsysteem en is daarbij onafhankelijk van het operationele management.

Ik geloof dat we allen op enig moment stakeholder van de zorgsector zullen zijn. Ligt het dan niet voor de hand dat we van onze zorginstellingen verwachten dat ze expliciet zijn over hun risicobeheersing? Feit is ook dat medewerkers in de zorg nu al vaak gebukt gaan onder een zware administratieve last die soms het leveren van zorg aan cliënten kan bemoeilijken. En ik wil er zeker niet voor pleiten die druk nog verder te vergroten.

Wel wil ik een oproep doen aan al die toezichthouders in de zorg: geef uw interne auditfunctie de aandacht en de middelen die nodig zijn om u te informeren over de mate waarin uw organisatie in control is! En mocht u nog geen onafhankelijke interne auditfunctie hebben, dan is mijn vraag: hoe vervult u uw toezichthoudende taak eigenlijk?